Cắm vít khi niềng răng là gì? Cắm vít có đau không?

Khi niềng răng, bác sĩ có thể sử dụng vít chỉnh nha để tạo thêm điểm neo và hỗ trợ dịch chuyển răng chính xác hơn. Nhiều người lo lắng không biết cắm vít khi niềng răng có đau không và cảm giác sau khi cắm vít như thế nào. Thực tế, mức độ đau thường không quá nhiều và có thể giảm dần sau một thời gian ngắn.
Vậy cắm vít khi niềng răng là gì và cần lưu ý gì để giảm đau sau khi cắm vít?

Cắm vít niềng răng có đau không?

Thông thường, cắm vít chỉnh nha không phải là một thủ thuật gây đau nhiều. Trước khi đặt vít, bác sĩ sẽ gây tê tại vị trí cần can thiệp. Vì vậy trong lúc vít đi qua nướu và được đưa vào xương, người bệnh thường chỉ cảm nhận được lực ấn, xoay hoặc một cảm giác hơi lạ tại vùng hàm.

Sau khi hết tê, vùng đặt vít có thể hơi đau trong khoảng 24 giờ đầu.

Điều quan trọng là cần phân biệt đau lúc đặt vít với đau do kéo răng sau khi vít bắt đầu được sử dụng làm neo chặn. Hai cảm giác này có nguồn gốc khác nhau.

Thời điểm	Cảm giác thường gặp
Tiêm thuốc tê	Hơi châm chích hoặc căng trong vài giây
Đang cắm vít	Thường không đau, có thể cảm thấy lực ấn hoặc xoay
Vài giờ sau cắm	Hơi tức, đau âm ỉ hoặc vướng tại vị trí vít
Khoảng 24 giờ sau	Đa số cảm giác khó chịu đã giảm rõ
Sau khi gắn thun/lò xo tạo lực	Răng có thể ê căng trong vài ngày do bắt đầu di chuyển

Mức đau thực tế thường ở mức nào?

Mức độ đau thay đổi tùy người nhưng nhìn chung khá thấp. Một nghiên cứu trên 83 bệnh nhân được đặt vít chỉnh nha ghi nhận điểm đau trung bình sau 6 giờ chỉ khoảng 2,1–2,6 trên thang điểm 10. Sau 24 giờ, điểm đau trung bình giảm xuống khoảng 0,2.

Trong nghiên cứu này, 32,5% người bệnh không cần dùng thuốc giảm đau, 59,1% chỉ dùng một liều và 8,4% cần hai liều.

Số liệu này không có nghĩa ai cũng sẽ đau giống nhau, nhưng giúp hình dung rằng cảm giác sau cắm minivis thường nhẹ hơn nhiều so với nỗi lo trước khi thực hiện.

Vít niềng răng thực chất là gì?

Vít niềng răng còn được gọi là minivis, miniscrew hoặc Temporary Anchorage Device – TAD. Đây là một vít kim loại kích thước nhỏ được đặt tạm thời vào xương hàm để tạo một điểm neo cho quá trình dịch chuyển răng.

American Association of Orthodontists (AAO) định nghĩa TAD là một vít nhỏ đặt vào mô nướu và xương, đóng vai trò như một điểm cố định để bác sĩ tạo lực di chuyển răng theo hướng mong muốn.

Điểm quan trọng nằm ở chữ “neo chặn”.

Khi kéo một chiếc răng bằng mắc cài hoặc khay trong suốt, lực luôn có phản lực. Nếu lấy một nhóm răng khác làm điểm tựa, nhóm răng làm điểm tựa cũng có khả năng bị dịch chuyển.

Minivis giúp bác sĩ tạo điểm tựa trên xương thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các răng khác. Nhờ vậy có thể kiểm soát tốt hơn răng nào cần di chuyển và răng nào cần giữ nguyên.

Đây cũng là lý do không phải ai niềng răng cũng cần cắm vít. Chỉ khi kế hoạch chỉnh nha cần thêm neo chặn hoặc cần một hướng lực khó tạo bằng khí cụ thông thường thì bác sĩ mới cân nhắc sử dụng.

Khi nào bác sĩ cần cắm vít niềng răng?

Thay vì hiểu đơn giản rằng “răng hô thì phải cắm vít” hoặc “ca khó thì phải cắm vít”, chính xác hơn là minivis được chỉ định dựa trên cách bác sĩ muốn răng di chuyển.

Kéo lùi nhóm răng trước nhưng cần hạn chế răng hàm chạy ra trước

Đây là ứng dụng khá quen thuộc trong những ca chỉnh nha cần đóng khoảng, chẳng hạn sau nhổ răng tiền hàm.

Nếu sử dụng răng hàm phía sau làm neo để kéo nhóm răng trước, chính các răng hàm cũng có thể bị kéo về phía trước. Điều này làm mất một phần khoảng trống mà bác sĩ dự định sử dụng để kéo lùi răng cửa.

Minivis có thể tạo một điểm neo độc lập để hỗ trợ kiểm soát vấn đề này.

Vì vậy, ở một số người răng hô, vẩu cần kéo lùi nhóm răng trước nhiều, bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng vít.

Đọc thêm: Niềng răng hô cho người lớn có hiệu quả không?

Làm lún răng

Di chuyển một chiếc răng theo chiều lún sâu hơn vào xương là một trong những chuyển động khó kiểm soát bằng hệ thống mắc cài thông thường.

Minivis tạo điểm kéo từ xương nên có thể hỗ trợ bác sĩ tạo lực lún tại một vùng cụ thể.

Ứng dụng này có thể xuất hiện trong một số trường hợp:

• Răng cửa trồi nhiều.
• Khớp cắn sâu.
• Mặt phẳng cắn bị nghiêng.
• Một số trường hợp cười hở lợi có nguyên nhân phù hợp với điều trị chỉnh nha.
• Răng hàm bị trồi và cần làm lún để điều chỉnh khớp cắn.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp cười hở lợi đều có thể giải quyết bằng cắm vít. Nguyên nhân có thể đến từ răng, lợi, môi hoặc cấu trúc xương hàm và cần được chẩn đoán trước.

Di chuyển răng hàm ra trước hoặc ra sau

TAD còn có thể giúp bác sĩ kéo răng hàm về phía trước để đóng khoảng mất răng hoặc đẩy cả nhóm răng về phía sau khi cần tạo thêm khoảng trên cung hàm.

Ví dụ, ở người mất răng số 6, một số kế hoạch chỉnh nha có thể tận dụng khoảng mất răng và di chuyển răng phía sau về trước. Khi đó minivis có thể được sử dụng để kiểm soát hướng di chuyển.

Đọc thêm: Mất răng gây ảnh hưởng gì đến khung hàm và sức khỏe răng miệng?

Điều chỉnh bất đối xứng hoặc đường giữa

Nếu chỉ cần kéo mạnh một bên hàm, việc sử dụng răng ở phía đối diện làm neo đôi khi tạo ra những dịch chuyển không mong muốn.

Minivis giúp bác sĩ tạo lực riêng cho từng bên, nhờ đó có thể hỗ trợ điều chỉnh một số trường hợp lệch đường giữa, bất đối xứng cung răng hoặc mặt phẳng cắn.

Minivis không chỉ dùng cho niềng mắc cài

Một quan niệm khác khá phổ biến là cắm vít chỉ sử dụng khi niềng răng mắc cài kim loại.

Thực tế, minivis là một phương tiện tạo neo chặn và có thể được kết hợp với nhiều hệ thống chỉnh nha khác nhau. Trong một số ca Invisalign hoặc niềng khay trong suốt phức tạp, bác sĩ vẫn có thể sử dụng TAD để tạo thêm hướng lực mà khay đơn thuần khó kiểm soát.

Cắm vít vào vị trí nào trên hàm?

Không có một vị trí cắm vít cố định cho tất cả bệnh nhân.

Tùy mục tiêu di chuyển răng, bác sĩ có thể lựa chọn các vùng như:

• Khoảng xương giữa hai chân răng.
• Vùng phía ngoài xương hàm trên hoặc hàm dưới.
• Vùng khẩu cái.
• Một số vị trí xương phía sau cung hàm.

Mỗi vị trí có độ dày xương, khoảng cách đến chân răng, mô mềm và cấu trúc giải phẫu khác nhau. Vì vậy bước chọn vị trí cắm vít quan trọng hơn nhiều so với suy nghĩ đơn giản rằng bác sĩ chỉ cần “xoáy vít vào lợi”.

Quy trình cắm vít niềng răng diễn ra như thế nào?

Một ca đặt minivis thường diễn ra khá nhanh nhưng cần có kế hoạch vị trí rõ ràng.

Bước 1: Xác định mục tiêu sử dụng vít

Trước hết bác sĩ phải xác định vít sẽ dùng để làm gì: kéo lùi răng trước, làm lún răng, kéo răng hàm, sửa đường giữa hay tạo một hướng lực khác.

Từ mục tiêu đó mới xác định được vị trí vít.

Bước 2: Đánh giá xương và khoảng cách giữa các chân răng

Bác sĩ sử dụng thăm khám lâm sàng kết hợp phim X-quang phù hợp để đánh giá vị trí chân răng và vùng xương dự định đặt vít.

Trong những vùng giải phẫu phức tạp hoặc khoảng giữa các chân răng hẹp, bác sĩ có thể cần thêm thông tin hình ảnh để lựa chọn vị trí và hướng đặt an toàn.

Bước 3: Gây tê

Vùng niêm mạc được gây tê tại chỗ. Đây là lý do phần lớn người bệnh không cảm thấy đau khi vít được đưa vào.

Bước 4: Đặt minivis

Tùy loại vít và đặc điểm xương, bác sĩ có thể tạo một đường dẫn nhỏ trước hoặc đưa vít trực tiếp vào xương.

Minivis chỉnh nha chủ yếu cần độ ổn định cơ học ban đầu để làm neo chặn. Nó khác với Implant thay thế răng mất vốn được thiết kế để tích hợp lâu dài với xương.

Bước 5: Gắn khí cụ tạo lực

Sau khi vít ổn định, bác sĩ có thể nối vít với mắc cài hoặc răng bằng dây chun, lò xo hoặc khí cụ khác.

Tùy kế hoạch điều trị, lực chỉnh nha có thể được sử dụng ngay hoặc ở một lần hẹn khác.

British Orthodontic Society cũng cho biết khí cụ chỉnh nha có thể được nối với minivis ngay sau đặt hoặc ở lần tái khám sau.

Điều gì khiến cắm vít đau nhiều hơn ở một số người?

Hai người cùng cắm một minivis nhưng trải nghiệm có thể không hoàn toàn giống nhau.

Mức khó chịu có thể liên quan đến:

• Vị trí đặt vít: vùng có nhiều mô mềm di động dễ gây cộm hoặc kích ứng hơn.
• Số lượng vít: đặt nhiều vị trí trong cùng một buổi có thể làm cảm giác khó chịu rõ hơn.
• Mô nướu tại vị trí đặt: vít nằm trong vùng niêm mạc di động có thể gây cọ xát nhiều hơn vít nằm tại vùng lợi sừng hóa.
• Loại lực được sử dụng sau đặt: một phần cảm giác ê có thể đến từ răng đang chịu lực chứ không phải từ bản thân vít.
• Tình trạng viêm quanh vít: nếu thức ăn và mảng bám tích tụ, vùng nướu có thể sưng và đau.
• Ngưỡng chịu đau của từng người: đây là yếu tố rất khác nhau giữa các bệnh nhân.

Do đó, đau hơn một chút không tự động đồng nghĩa với việc vít đã được cắm sai. Điều quan trọng là cơn đau có giảm dần hay ngày càng tăng.

Cắm vít niềng răng có nguy hiểm không?

Minivis là khí cụ được sử dụng phổ biến trong chỉnh nha hiện đại và phần lớn trường hợp diễn ra thuận lợi. Tuy vậy, đây vẫn là một vít được đặt xuyên qua nướu vào xương nên không thể coi là hoàn toàn không có rủi ro.

Vít bị lỏng hoặc rơi

Đây là vấn đề thường gặp nhất.

Theo tài liệu dành cho bệnh nhân của British Orthodontic Society, khoảng 10–20% minivis có thể trở nên lỏng, thường xảy ra trong những tháng đầu.

Vít lỏng không đồng nghĩa ca niềng thất bại. Trong nhiều trường hợp, bác sĩ chỉ cần tháo vít và đặt lại tại vị trí khác hoặc chờ mô ổn định rồi cắm lại nếu vẫn cần neo chặn.

Không nên cố tự xoay hoặc giữ vít bằng tay nếu phát hiện vít lung lay.

Viêm nướu quanh vít

Đầu minivis nằm trong khoang miệng nên thức ăn và mảng bám có thể tích tụ quanh vị trí này.

Nếu không làm sạch tốt, nướu có thể:

• Đỏ.
• Sưng.
• Dễ chảy máu.
• Đau khi chạm vào.
• Phì đại và che một phần đầu vít.

Tình trạng viêm kéo dài cũng có thể ảnh hưởng đến độ ổn định của vít. Vì vậy chăm sóc vùng minivis là một phần quan trọng của điều trị chứ không đơn thuần nhằm tránh hôi miệng.

Vít nằm quá gần hoặc chạm chân răng

Đây là vấn đề khiến nhiều người lo lắng nhất khi nghe rằng vít được đặt “giữa hai chân răng”.

Bác sĩ cần lựa chọn khoảng xương và hướng đặt sao cho tránh chân răng kế cận. Một nghiên cứu trên 107 bệnh nhân với 190 minivis cho thấy nhóm vít thất bại nằm gần chân răng hơn đáng kể so với nhóm vít ổn định. Khoảng cách với chân răng được xác định là một yếu tố quan trọng đối với sự ổn định của minivis.

Tham khảo: Orthodontic miniscrew failure rate and root proximity – Orthodontics & Craniofacial Research.

Nếu vít thực sự chạm chân răng, bác sĩ có thể tháo hoặc đổi vị trí vít tùy mức độ tiếp xúc.

Một nghiên cứu lâm sàng nhỏ quan sát những chân răng từng tiếp xúc với minivis cho thấy bề mặt chân răng có khả năng sửa chữa đáng kể sau khi vít hoặc lực gây tiếp xúc được loại bỏ. Tuy nhiên điều này không có nghĩa có thể xem nhẹ nguy cơ chạm chân răng; vị trí đặt vít chính xác vẫn là ưu tiên ngay từ đầu.

Kích ứng má hoặc niêm mạc

Đầu vít hoặc phần khí cụ gắn với vít đôi khi có thể cọ vào môi, má hoặc lưỡi, đặc biệt trong giai đoạn đầu chưa quen.

Nếu đầu vít liên tục gây loét niêm mạc, bác sĩ có thể kiểm tra và điều chỉnh khí cụ để giảm cọ xát.

Vít bị gãy

Đây là tình huống ít gặp nhưng có thể xảy ra khi đặt hoặc tháo vít, đặc biệt nếu vít chịu lực xoắn quá mức hoặc gặp điều kiện xương không thuận lợi.

Nếu xảy ra, bác sĩ sẽ đánh giá vị trí phần vít còn lại để quyết định có cần lấy ra hay không. Người bệnh không nên tự tác động vào khu vực này.

Vít niềng bị lỏng có phải cắm lại không?

Không phải lúc nào cũng phải đặt lại đúng vị trí cũ.

Bác sĩ sẽ xem xét lúc vít bị lỏng thì mục tiêu chỉnh nha đã hoàn thành đến đâu.

Có ba tình huống thường gặp:

• Không còn cần vít: bác sĩ có thể tháo và tiếp tục chỉnh nha bằng hệ thống hiện tại.
• Vẫn cần neo chặn: vít có thể được đặt lại tại một vị trí khác phù hợp hơn.
• Vùng quanh vít đang viêm: có thể cần kiểm soát viêm trước khi quyết định đặt lại.

Điều đáng lưu ý là khi vít bắt đầu lung lay, người bệnh nên báo bác sĩ thay vì tiếp tục để thun hoặc lò xo kéo trên một vít không còn ổn định.

Cách giảm đau sau khi cắm vít niềng răng

Phần lớn cảm giác khó chịu sau đặt minivis ở mức nhẹ và tự giảm. Người bệnh có thể hỗ trợ bằng một số biện pháp đơn giản.

Dùng thuốc khi cần và đúng hướng dẫn

Nếu đau, có thể sử dụng thuốc giảm đau theo hướng dẫn của bác sĩ.

Không nên mặc định rằng sau cắm minivis ai cũng phải sử dụng kháng sinh. Thuốc kháng sinh hoặc các thuốc khác chỉ nên dùng khi bác sĩ có chỉ định cho trường hợp cụ thể.

Ăn mềm trong ngày đầu nếu cảm thấy khó chịu

Không cần kiêng khem quá mức. Nếu vùng cắm vít còn tức, có thể lựa chọn cháo, súp, trứng, cá mềm, sữa chua hoặc các thức ăn dễ nhai.

Trong những ngày đầu nên tránh dùng thức ăn quá cứng tác động trực tiếp vào đầu vít hoặc khí cụ đang gắn với vít.

Không dùng tay hoặc lưỡi nghịch vít

Khi mới cắm, nhiều người có xu hướng liên tục dùng lưỡi kiểm tra xem vít có còn ở đó hay không.

Việc tác động thường xuyên không có lợi và có thể gây kích ứng vùng niêm mạc. Nếu nghi ngờ vít lung lay, nên để bác sĩ kiểm tra.

Vệ sinh kỹ xung quanh đầu vít

British Orthodontic Society khuyến nghị làm sạch nhẹ nhàng quanh minivis hai lần mỗi ngày bằng bàn chải đầu nhỏ và kem đánh răng fluoride.

Khi bác sĩ chỉ định nước súc miệng hoặc phương pháp vệ sinh riêng, người bệnh nên thực hiện đúng hướng dẫn.

Mục tiêu là hạn chế mảng bám nhưng không chà xát mạnh vào mô nướu đang nhạy cảm.

Chườm lạnh nếu vùng má hơi sưng

Nếu có cảm giác căng hoặc sưng nhẹ, có thể chườm lạnh bên ngoài má trong thời gian ngắn và ngắt quãng trong ngày đầu.

Không đặt đá trực tiếp lên da và không cần chườm liên tục trong thời gian dài.

Cắm vít bao lâu thì tháo?

Minivis là khí cụ neo chặn tạm thời, không phải Implant được để lại lâu dài nhằm thay thế chân răng. Vít được giữ trong miệng đến khi hoàn thành nhiệm vụ của nó. Thời gian có thể từ vài tháng đến lâu hơn tùy kế hoạch chỉnh nha. Khi không còn cần thiết, bác sĩ sẽ tháo vít.

Tháo vít niềng có đau không?

Thường rất nhẹ nhàng.

Vì minivis có kích thước nhỏ và không được thiết kế để tích hợp lâu dài với xương giống Implant nha khoa, bác sĩ thường có thể tháo bằng cách xoay vít ra khỏi xương.

Việc tháo minivis thường đơn giản và nhiều trường hợp thậm chí không cần gây tê. Vết nhỏ sau tháo vít thường lành trong vài ngày.

Một người thường phải cắm bao nhiêu vít khi niềng?

Không có con số tiêu chuẩn.

Có người chỉ cần một vít. Có người cần hai vít đối xứng. Một số kế hoạch phức tạp có thể sử dụng nhiều hơn hoặc thay đổi vị trí vít trong các giai đoạn khác nhau.

Số lượng phụ thuộc vào:

• Răng nào cần di chuyển.
• Hướng lực cần tạo.
• Cần neo chặn một bên hay hai bên.
• Vị trí xương có thể đặt vít an toàn.
• Phương pháp chỉnh nha đang sử dụng.

Vì vậy không nên lấy số vít của một người khác để suy đoán mình sẽ phải cắm bao nhiêu.

Cắm vít có giúp niềng răng nhanh hơn không?

Có thể giúp quá trình điều trị hiệu quả và kiểm soát tốt hơn trong những trường hợp cần neo chặn, nhưng không thể khẳng định cứ cắm vít là thời gian niềng sẽ giảm xuống một mốc cố định.

Minivis giúp bác sĩ thực hiện một số chuyển động răng thuận lợi hơn hoặc hạn chế những chuyển động không mong muốn. Nhờ vậy, trong một số ca, quá trình điều trị có thể hiệu quả hơn.

Tuy nhiên tổng thời gian niềng còn phụ thuộc vào:

• Mức độ sai lệch ban đầu.
• Số lượng răng cần di chuyển.
• Tốc độ đáp ứng sinh học của xương và mô nha chu.
• Kế hoạch nhổ hoặc không nhổ răng.
• Sự hợp tác của người bệnh.
• Tiến độ tái khám.

Do đó, không nên xem cắm vít như một cách để “rút ngắn niềng răng bằng mọi giá”. Vai trò chính của minivis vẫn là tạo neo chặn và giúp bác sĩ kiểm soát chuyển động răng chính xác hơn.